Ponad 40 proc. respondentów badania EY Barometr Przedsiębiorczości oceniło warunki prowadzenia biznesu w Polsce jako korzystne i bardzo korzystne. Za najistotniejszą barierę rozwoju polscy przedsiębiorcy uznają natomiast biurokrację, a w dalszej kolejności – dużą konkurencję, niewystarczające zasoby odpowiednio wykwalifikowanych pracowników oraz polityczną i gospodarczą niestabilność.
Jak pokazuje badanie EY, polscy przedsiębiorcy na tle regionu Europy Centralnej, Północnej, Południowej i Wschodniej wyróżniają się optymizmem, a nastroje poprawiły się w porównaniu z ubiegłym rokiem. Odsetek osób uznających warunki prowadzenia biznesu jako sprzyjające wzrósł z 36 proc. w 2025 r. do 43 proc.. Średnia w badanych 14 krajach będących częścią regionu EY Europe Central wyniosła 28 proc.. 29 proc. polskich przedsiębiorców oceniło warunki prowadzenia biznesu jako niekorzystne, podczas gdy w regionie takich odpowiedzi udzieliło 45 proc. respondentów.
Największe wyzwania
W porównaniu z krajami w regionie, Polska odnotowuje niższą presję w obszarze systemowych barier, w tym biurokracji i złożoności regulacyjnej (47 proc. vs. 63 proc. w krajach regionu), niedoboru talentów (30 proc. vs. 46 proc.), niestabilności politycznej i gospodarczej (28 proc. vs. 41 proc.) oraz dostępu do finansowania (25 proc. vs. 33 proc.), co wskazuje na relatywnie bardziej sprzyjające warunki dla przedsiębiorczości. Jednocześnie na tle regionu polscy respondenci wyraźnie częściej wskazują na nasycenie rynku i silną konkurencję jako barierę rozwoju (38 proc. vs. 21 proc.).
– Przedsiębiorczość w krajach Europy Centralnej, Północnej, Południowej i Wschodniej pozostaje silnie kształtowana zarówno przez globalne trendy, jak i lokalne uwarunkowania — i to właśnie te drugie, jak pokazują wyniki naszego badania, wciąż odgrywają kluczową rolę. W odpowiedzi na powyższe wyzwania przedsiębiorcy w całym regionie coraz intensywniej inwestują w technologie — w szczególności w rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji i automatyzacji procesów. Technologie pozwalają nie tylko zwiększać efektywność operacyjną, ale także odpowiadać na strukturalne problemy, takie jak brak odpowiednio wykwalifikowanych pracowników czy rosnące koszty pracy, które w perspektywie kolejnych lat będą się pogłębiać wraz z postępującymi zmianami demograficznymi w Europie. Nie można jednak pomijać faktu, że cały region nadal funkcjonuje w warunkach podwyższonej niepewności. Decyzje inwestycyjne pozostają pod presją ryzyk makroekonomicznych, zmienności rynkowej oraz niestabilności geopolitycznej – mówi Jacek Kędzior, Partner Zarządzający EY w Regionie Europa Centralna.
Otoczenie regulacyjne
Dla 24 proc. polskich respondentów regulacje i otoczenie biznesowe bardziej wspierają prowadzenie działalności gospodarczej niż ją utrudniają. Zdaniem 31 proc. wiążą się zarówno z wyzwaniami, jak i szansami do rozwoju, 16 proc. uznaje je za zbyt restrykcyjne, a 20 proc. – za skomplikowane i spowalniające innowacyjność. Natomiast w regionie zaledwie 8 proc. respondentów oceniło otoczenie regulacyjne jako sprzyjające prowadzeniu biznesu, a 28 proc. uznało je za restrykcyjne i hamujące innowacyjność oraz rozwój biznesu. To kolejny obszar, w którym ocena polskich przedsiębiorców jest bardziej pozytywna w porównaniu z regionem, mimo że biurokracja i złożoność regulacyjna zostały wskazane jako jedno z największych wyzwań.
Nasycenie rynku i silna konkurencyjność
Największą barierą rozwoju przedsiębiorczości w Polsce jest wysoka konkurencyjność. Na nasycenie rynku wskazuje 38 proc. respondentów (wobec 21 proc. w regionie), co sprawia, że jest to większa bariera wzrostu niż dostępność talentów, niestabilność gospodarcza czy dostęp do finansowania. Wśród badanych krajów jedynie Dania wskazywała ten czynnik jako hamujący rozwój przedsiębiorczości w większym stopniu (56 proc.).
Dostępność talentów
Na tle regionu Polska wyróżnia się jako jeden z najbardziej ekspansywnych rynków pracy, z silnym nastawieniem na wzrost zatrudnienia. W przeciwieństwie do krajów regionu, polscy przedsiębiorcy rzadziej planują redukcje zatrudnienia (2 proc. vs. 6 proc.), co potwierdza bardziej optymistyczną perspektywę rynku pracy niż średnia regionalna. Wspólnym wyzwaniem regionalnym jest natomiast presja płacowa (30 proc. vs. 29 proc. w regionie).
Wyższe koszty pracy (61 proc.) są wymieniane zresztą w czołówce mających największy negatywny wpływ na sytuację finansową przedsiębiorstw w najbliższych 12 miesiącach. Znalazły się w niej również: niestabilność geopolityczna (65 proc.), presja inflacyjna (62 proc.), wyższe koszty operacyjne (61 proc.), czy wyższe stopy procentowe (59 proc.). Nieco mniejszy wpływ będą miały zdaniem przedsiębiorców wahania kursów walutowych (49 proc.), zakłócenia w łańcuchach dostaw (40 proc.) oraz niższe wydatki konsumenckie (39 proc.).
– Nie ulega wątpliwości, że prowadzenie biznesu staje się coraz większym wyzwaniem. Rosnąca konkurencja i nasycenie wielu rynków sprawiają, że o przewadze decydują dziś przede wszystkim innowacyjność, efektywność operacyjna oraz zdolność do szybkiego reagowania na zmieniające się warunki. Automatyzacja procesów, cyfryzacja obiegu dokumentów czy wykorzystanie sztucznej inteligencji w zarządzaniu organizacją pomagają ograniczać wpływ barier administracyjnych, zwiększać produktywność i przyspieszać podejmowanie decyzji. Dlatego firmy, które traktują transformację cyfrową jako element swojej długoterminowej strategii, będą lepiej przygotowane do budowania trwałej przewagi konkurencyjnej i skutecznego rozwoju w wymagającym otoczeniu biznesowym – mówi Mateusz Pociask, Partner Zarządzający EY Polska.
***
W I kwartale 2026 r. EY przebadał przedsiębiorców w krajach: Bułgaria, Chorwacja, Czechy, Dania, Grecja, Kazachstan, Malta, Polska, Rumunia, Serbia, Słowacja, Szwecja, Turcja i Węgry. Polskie firmy reprezentowały przede wszystkim przemysł, energetykę, produkty konsumenckie, ochronę zdrowia, technologię, telekomunikację i media oraz usługi finansowe. Ponad 1/3 z nich istnieje ponad 20 lat, a 3 proc. to start-upy. Ankietowani przedsiębiorcy swoje firmy stworzyli z partnerami (37 proc.) lub samodzielnie (32 proc.). 11 proc. badanych biznes kupiło, a tylko 9 proc. go odziedziczyło, przy czym 32 proc. wszystkich respondentów stanowiły firmy rodzinne.